مشاوره و پشتیبانی 09120821418

راهنمای جامع تحلیل برهمکنش یک‌طرفه سیال و سازه (1-Way FSI) پروب در ANSYS CFX و Mechanical

سطح: مبتدی تا پیشرفته

سرگروه آموزش و بازبین: دکتر رضا احمدی

فایل شبیه سازی: همراه دارد

فایل همراه: اسلایدهای پاورپوینت آموزشی

This content is restricted to subscribers

 

دکتر رضا احمدی

بازیین و مدیر ارشد
 
دکترای مهندسی مکانیک از دانشگاه امیرکبیر
 
کارشناسی ارشد گرایش انرژی از دانشگاه تهران
 
کارشناسی مکانیک سیالات فردوسی مشهد

اسلاید های آموزشی مدرس

تایید می شود تمام اسلایدی آموزشی همراه آموزش ارسال خواهد شد

فایل های شبیه سازی

تایید می شود تمام فایل های مورد استفاده همراه آموزش ارسال خواهد شد

راهنمای جامع تحلیل برهمکنش یک‌طرفه سیال و سازه (1-Way FSI) پروب در ANSYS CFX و Mechanical

۱. معرفی دوره و هدف شبیه‌سازی برهمکنش سیال و سازه

این فایل آموزشی به بررسی شبیه‌سازی عددی برهمکنش یک‌طرفه سیال و سازه (1-Way FSI) برای یک پروب مستقر در میدان جریان با سرعت بالا (۱۰۰ متر بر ثانیه) می‌پردازد. در کاربردهای صنعتی و آیرودینامیکی، حسگرها و قطعات سازه‌ای در معرض جریان‌های شدید سیال قرار می‌گیرند که نیروهای حاصل از فشار سیال و تنش‌های برشی دیواره می‌توانند موجب تغییر شکل سازه‌ای و ایجاد تنش‌های شدید در آن‌ها شوند. مخاطب در این آموزش فرا می‌گیرد که چگونه با استفاده از محیط یکپارچه ANSYS Workbench، داده‌های حاصل از تحلیل دینامیک سیالات محاسباتی (CFD) در نرم‌افزار CFX را منتقل کرده و از آن‌ها به عنوان بارگذاری فشاری در نرم‌افزار ANSYS Mechanical استفاده کند. مفهوم کلیدی تحلیل یک‌طرفه در این راهنما آموزش داده می‌شود؛ بدین معنا که نیروهای ناشی از جریان سیال بر روی سازه اعمال می‌شوند، اما میزان تغییر شکل سازه به قدری ناچیز است که تاثیری بر الگوی جریان سیال باقی نمی‌گذارد. هدف اصلی این آموزش، توانمندسازی مهندسان برای محاسبه دقیق تنش‌های معادل و میزان تغییر شکل قطعات تحت بارگذاری‌های هیدرودینامیکی است.

۲. مراحل گام‌به‌گام پیاده‌سازی و تنظیمات مدل در انسیس ورچ‌بنچ

مراحل اجرایی این آموزش از محیط پروژه در انسیس ورک‌بنچ آغاز می‌شود؛ جایی که سیستم Static Structural به سلول Solution از سیستم Fluid Flow (CFX) متصل می‌گردد تا هندسه مشترک و داده‌های حل سیال منتقل شوند. پس از فراخوانی مدل در محیط Mechanical، دامنه سیال سرکوب (Suppress) می‌شود تا تنها هندسه جامد پروب جهت تحلیل سازه‌ای باقی بماند. در گام بعدی، شبکه مش‌بندی سازه با تنظیم مرکز قابلیت اطمینان (Relevance Center) روی حالت Fine تولید می‌شود تا ریزنگاری مناسبی در نواحی حساس ایجاد گردد. سپس شرایط مرزی سازه‌ای شامل تکیه‌گاه بدون اصطکاک (Frictionless Support) روی سطوح تقارن و تکیه‌گاه گیردار (Fixed Support) در سطح بالایی پروب اعمال می‌شود. مهم‌ترین مرحله در این بخش، فراخوانی بارهای وارد از CFX است که شامل توزیع فشار استاتیکی و تنش برشی بر روی تمامی ۷ سطح خارجی پروب می‌شود. مخاطب با طی کردن این مراحل، نحوه تعریف دقیق مرزهای FSI و نحوه گروه‌بندی سطوح در CFX را به صورت عملی فرا می‌گیرد.

۳. تحلیل نتایج، دستاوردهای آموزشی و اعتبارسنجی فرض یک‌طرفه

در بخش پایانی شبیه‌سازی، محاسبات سازه‌ای انجام گرفته و توزیع تنش معادل فون میسز (Equivalent Stress) و تغییر شکل کل (Total Deformation) استخراج می‌گردد. تحلیل نتایج نشان می‌دهد که حداکثر تغییر شکل ایجاد شده در پروب فوق‌العاده اندک و در مقیاس ۱۰ به توان منفی ۸ متر است. این میزان تغییر شکل بسیار کوچک، صحت و اعتبار فرضیه کوپلینگ یک‌طرفه (1-Way FSI) را کاملاً تایید می‌کند؛ چرا که تغییر شکل‌های ناچیز سازه، میدان جریان سیال را دستخوش تغییر نمی‌کنند و نیازی به حل پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر دوطرفه نیست. مخاطب پس از مطالعه این آموزش، علاوه بر تسلط بر فرآیند انتقال بار بین نرم‌افزارهای CFX و Mechanical، توانایی تحلیل کانتورهای گرافیکی، ارزیابی تمرکز تنش در تکیه‌گاه‌ها و اتخاذ تصمیمات مهندسی درست درباره انتخاب روش کوپلینگ مناسب برای مسائل مختلف صنعتی را کسب خواهد کرد.

 

نمونه ای از اسلاید های آموزشی

تالیف گروهی ، پشتیبانی تلفنی

برنامه ریزی ، تدریس و بازبینی  توسط گروهی از اساتید و دانشجویان انجام میشود تا خطاهای احتمالی را به حداقل برسانیم. 

دانلود آنی/ ارسال سریع

لینک های دانلود بلافاصله پس از ثبت سفارش به پنل کاربری شما اضافه می شود و لینک دانلود به ایمیل شما هم ارسال میشود 

همراه فایل های شبیه سازی

در فایل ها سعی شده تا تمام فایل های شبیه سازی ارسال شود تا دانشجویان امکان شبیه سازی گام به گام همراه استاد را داشته باشند.

۴ کلید طلایی برای تحلیل تعامل سیال و سازه (1-Way FSI) در ANSYS Workbench: راهنمای گام‌به‌گام شبیه‌سازی پروب

وقتی یک قطعه مکانیکی حساس—مانند یک پروب اندازه‌گیری جریان—در معرض جریان شدید سیال با سرعت بالا (مثلاً ۱۰۰ متر بر ثانیه) قرار می‌گیرد، نیروهای آیرودینامیکی و سیالی وارد بر آن می‌توانند رفتارهای ساختاری پیچیده و حتی مخاطره‌آمیزی ایجاد کنند. در چنین شرایطی، مهندسان محاسباتی و تحلیل‌گران CAE با یک چالش اساسی مواجه هستند: چگونه می‌توان اثرات ساختاری ناشی از فشار استاتیک و تنش برشی سیال را با بالاترین دقت و بدون وارد شدن به پیچیدگی‌ها و هزینه‌های سنگین محاسباتی ارزیابی کرد؟

پاسخ حرفه‌ای به این چالش، استفاده از تحلیل یک‌طرفه سیال و سازه (1-Way FSI) است. این روش راهکاری فوق‌العاده سریع، دقیق و بهینه برای انتقال بارهای سیال به مدل ساختاری است. در این مقاله، ۴ کلید طلایی و ترفند کاربردی برای اجرای دقیق این شبیه‌سازی در محیط ANSYS Workbench را بر اساس یک نمونه کاربردی صنعتی مرور خواهیم کرد.

۱. میان‌بر هوشمندانه؛ استفاده از حل آماده سیال (CFD) برای تحلیل سازه

در فرآیندهای تحلیل یک‌طرفه (1-Way FSI)، اگر حل میدان سیال قبلاً انجام شده باشد، به‌هیچ‌وجه نیازی به حل مجدد یا تعریف دوباره میدان جریان نیست. نرم‌افزار ANSYS Workbench این امکان را فراهم می‌سازد تا خروجی‌های سیستم CFD را به‌صورت مستقیم به ورودی‌های تحلیل ساختاری لینک کنید.

برای پیاده‌سازی این ساختار، کافی است از جعبه‌ابزار تحلیل‌ها (Analysis Systems)، سیستم Static Structural (ANSYS) را کشیده و روی سلول Solution در سیستم Fluid Flow (CFX) (سلول A5) رها کنید.

شکل ۱: نحوه ایجاد لینک‌های دوگانه بین سیستم Fluid Flow (CFX) و Static Structural جهت اشتراک‌گذاری هندسه (A2 به B3) و انتقال بارهای سیالی (A5 به B5).

همان‌طور که در تصویر [SOURCE_IMAGE_3] مشاهده می‌شود، دو ارتباط کلیدی به‌صورت اتوماتیک شکل می‌گیرد:

  1. لینک اشتراک هندسه: اتصال سلول Geometry در سیستم سیال (سلول A2) به سلول Geometry در سیستم ساختاری (سلول B3) جهت تضمین تطابق کامل هندسی.
  2. لینک انتقال بار: اتصال سلول Solution در سیستم سیال (سلول A5) به سلول Setup در سیستم ساختاری (سلول B5) جهت نگاشت (Mapping) بارهای سیالی.

با بررسی خطوط جریان (Streamlines) در محیط تحلیل سیال (CFD-Post)، مشخص است که سرعت جریان ورودی ۱۰۰ متر بر ثانیه بوده و حداکثر سرعت سیال حول هندسه پروب تا محدوده ۱۳۱.۰۶ متر بر ثانیه نیز افزایش می‌یابد.

شکل ۲: خطوط جریان سیال (Streamlines) حول پروب که افزایش سرعت موضعی را تا حداکثر ۱۳۱.۰۶ متر بر ثانیه نشان می‌دهد.

هدف اصلی این مرحله: بهره‌گیری از میدان فشار و تنش برشی به دست آمده از حل سیال، جهت محاسبه تنش‌های معادل (Equivalent Stress) و تغییر شکل‌های ساختاری (Deformations) در قطعه تحت بارگذاری واقعی است.

۲. آماده‌سازی هندسه و شبکه؛ ترفند انتقال Named Selections و سرکوب سیال

پیش از ورود به محیط ANSYS Mechanical، انجام یک تنظیم فنی و باریک‌بینانه در بخش وارد کردن هندسه (Geometry Import) ضروری است تا تمامی سطوح نام‌گذاری‌شده در مدل سیال، بدون تغییر به محیط ساختاری منتقل شوند.

در صفحه اصلی Workbench، از مسیر Tools > Options > Geometry Import وارد تنظیمات شوید. چک‌باکس Named Selections را فعال کرده و عبارت پیش‌فرض NS را از بخش Filtering Prefixes به‌طور کامل پاک کنید.

شکل ۳: تنظیمات وارد کردن هندسه؛ فعال‌سازی Named Selections و خالی کردن کادر Filtering Prefixes برای انتقال کامل سطوح نام‌گذاری‌شده.

خالی گذاشتن کادر پیشوند فیلتر باعث می‌شود تمام سطوح نام‌گذاری‌شده در محیط شبیه‌سازی سیال (مانند دیواره‌های در تماس با سازه) بدون هیچ‌گونه فیلتر یا حذف گردند و مستقیماً در درختچه Mechanical در دسترس قرار گیرند.

پس از دوبار کلیک روی سلول Model (سلول B4) و ورود به محیط ANSYS Mechanical، باید بدنه مربوط به سیال (Flow) را سرکوب (Suppress) کنید؛ زیرا در این مرحله، حل‌کننده ساختاری تنها باید روی قطعه مکانیکی (Probe) تمرکز داشته باشد.

شکل ۴: سرکوب بدنه Flow در درختچه مدل تا تنها بدنه ساختاری Probe جهت تحلیل مکانیکی فعال بماند.

برای شبکه‌بندی (Mesh) سازه، روی گزینه Mesh در درختچه کلیک کرده، در بخش جزئیات (Details of Mesh) زبانه Sizing را باز کنید و پارامتر Relevance Center را روی حالت Fine قرار دهید. سپس با راست‌کلیک و انتخاب Generate Mesh، شبکه‌ای ریز و باکیفیت روی پروب ایجاد کنید.

شکل ۵: شبکه‌بندی ریز پروب ساختاری با تنظیم Relevance Center روی حالت Fine.

۳. انتقال کامل بار سیالی؛ ترکیب فشار استاتیک و تنش برشی

دقت فوق‌العاده بالا و تمایز اصلی روش 1-Way FSI در ANSYS Workbench در این است که بار منتقل‌شده از CFX فقط یک فشار ساده عددی نیست؛ بلکه ترکیبی هم‌زمان از فشار استاتیک میدان جریان (Static Pressure) و تنش برشی دیواره‌ها (Wall Shear Stress) است.

نکته تحلیلی ارشد CAE: در جریان‌هایی با سرعت بالا (مانند ۱۰۰ متر بر ثانیه در این مسئله)، صرف‌نظر کردن از تنش برشی دیواره (Wall Shear Stress) یک خطای فاحش طراحی است. تنش برشی ناشی از ویسکوزیته سیال در سرعت‌های بالا، نیروی درگ مالشی شدیدی ایجاد می‌کند که نادیده گرفتن آن موجب تخمین نادقیق گشتاور خمشی و تنش در تکیه‌گاه قطعه خواهد شد.

اعمال شرایط مرزی ساختاری:

  1. روی دو سطح تقارن قطعه، شرط مرزی Frictionless Support اعمال کنید.
  2. روی سطح بالایی پروب (محل اتصال به جدار مجرا)، شرط مرزی Fixed Support را جهت تثبیت کامل قطعه تعریف کنید.

شکل ۶: راست‌کلیک روی Static Structural و افزودن تکیه‌گاه بدون اصطکاک (Frictionless Support).

شکل ۷: انتخاب ۲ سطح تقارن هندسه برای اعمال شرط مرزی Frictionless Support.

شکل ۸: اعمال شرط مرزی Fixed Support روی سطح بالایی پروب برای تثبیت قطعه.

فراخوانی و نگاشت بار سیالی (Imported Load):

در درختچه مدل، زیرمجموعه Imported Load (Solution) را باز کرده و روی Imported Pressure کلیک کنید. ۷ سطح خارجی پروب که در تماس مستقیم با سیال هستند را انتخاب کرده و دکمه Apply را بزنید. سپس در بخش Transfer Definition و از لیست drop-down عبارت CFD Surface، نام boundary مرزی یعنی Probe را انتخاب کنید.

توصیه تخصصی پیشرفته (Pro-Tip): یک قانون طلایی در شبیه‌سازی‌های FSI این است: “Group boundaries in CFX with FSI in mind” همواره هنگام شبکه‌بندی اولیه و تعریف شرایط مرزی در CFX، تمام دیواره‌هایی که قرار است با سازه در تماس باشند را تحت یک Named Selection مشخص و یکپارچه (مانند Probe) نام‌گذاری کنید. این کار باعث می‌شود نرم‌افزار ANSYS Mechanical در مرحله نگاشت بار، سطح تماس را بلافاصله شناسایی کرده و انتقال بار بی‌دردسر انجام شود.

شکل ۹: انتخاب ۷ سطح خارجی پروب و اختصاص شرط مرزی Probe از داده‌های خروجی CFX.

با راست‌کلیک روی Imported Pressure و انتخاب گزینه Import Load، بردارهای فشار سیال روی تمامی سطوح سازه بازسازی می‌شوند. کانتور بارهای واردشده نشان می‌دهد که حداکثر فشار منتقل‌شده از سوی سیال بر سطح سازه برابر با ۹۰۱۰.۲۴ پاسکال است.

شکل ۱۰: نمایش بردارهای فشار منتقل‌شده از سیال با حداکثر مقدار ۹۰۱۰.۲۴ پاسکال روی سطح سازه.

۴. اثبات فرضیه؛ چگونه تغییر شکل‌های ناچیز، صحت روش 1-Way FSI را تأیید می‌کنند؟

پس از تعریف بارهای ورودی و شرایط مرزی، نوبت به استخراج نتایج می‌رسد. روی شاخه Solution راست‌کلیک کرده و خروجی‌های Equivalent Stress (تنش معادل فون‌میزز) و Total Deformation (تغییر شکل کل) را اضافه کنید و سپس دکمه Solve را بزنید.

شکل ۱۱: منوی راست‌کلیک روی Static Structural و اجرای فرآیند حل (Solve).

با حل مسئله، کانتور تغییر شکل کل (Total Deformation) روی قطعه محاسبه می‌شود. حداکثر جابه‌جایی و تغییر شکل ثبت‌شده در این تحلیل برابر با 6.4493e-8 متر (حدود ۰.۰۶۵ میکرومتر) است.

شکل ۱۲: کانتور تغییر شکل کل (Total Deformation) پروب که حداکثر مقدار 6.4493e-8 متر را در بحرانی‌ترین نقطه نشان می‌دهد.

تحلیل و رفلکس عمیق مهندسی (Deep Synthesis):

چرا این عدد فوق‌العاده کوچک (6.4493e-8 متر) مهم‌ترین خروجی این مقاله است؟

اگر این مقدار جابه‌جایی (حدود ۰.۰۶۵ میکرون) را با ابعاد هندسی پروب مقایسه کنیم (که طبق مقیاس خط‌کش تصاویر مانند شکل‌های ۴ و ۱۲ در حد چند میلی‌متر، مثلاً ۲ میلی‌متر است)، متوجه می‌شویم که نسبت جابه‌جایی به ابعاد قطعه عملاً نزدیک به صفر است.

از دیدگاه فیزیک محاسباتی و مکانیک سیالات، وقتی تغییر شکل سازه در این حد ناچیز باشد، هندسه مرز سیال هیچ تغییر ملموسی نخواهد داشت و در نتیجه الگوی خطوط جریان و توزیع فشار سیال حول پروب کاملاً ثابت باقی می‌ماند. این مقایسه ریاضی/فیزیکی اثبات می‌کند که:

  1. فرضیه اولیه استفاده از تحلیل یک‌طرفه (1-Way FSI) کاملاً معتبر و دقیق بوده است.
  2. هیچ نیازی به صرف هزینه‌های سنگین محاسباتی، کوپلینگ زمان‌بر و حل‌های چندروزه‌ی دوطرفه (2-Way FSI) وجود نداشته و در زمان و منابع پردازشی به شکل چشمگیری صرفه‌جویی شده است.

نتیجه‌گیری

شبیه‌سازی یک‌طرفه سیال و سازه (1-Way FSI) در ANSYS Workbench روشی هوشمندانه، سریع و بسیار دقیق برای ارزیابی رفتار مکانیکی قطعات تحت جریان‌های پرسرعت است. با انتقال هم‌زمان فشار استاتیک و تنش برشی، مهندسان می‌توانند پاسخ واقعی سازه را استخراج کرده و با ارزیابی میزان جابه‌جایی، صحت فرضیه یک‌طرفه بودن تحلیل را به‌صورت کاملاً علمی اثبات نمایند.

یک سوال فکربرانگیز برای تحلیل‌گران CAE: آیا شما هم در پروژه‌های صنعتی آینده خود، پیش از رفتن به سراغ تحلیل‌های پیچیده و سنگین دوطرفه (2-Way FSI)، ابتدا شرط صحت و نسبت تغییر شکل به ابعاد قطعه را در یک تحلیل یک‌طرفه بررسی خواهید کرد؟

 

8 دیدگاه ها

  1. تحلیل یک‌طرفه سیال و سازه (1-Way FSI) در این آموزش برای چه نوع قطعه‌ای و تحت چه شرایطی انجام می‌شود؟

    پاسخ
    • این آموزش برای یک پروب مستقر در میدان جریان با سرعت بالا (۱۰۰ متر بر ثانیه) انجام می‌شود. در چنین شرایطی نیروهای ناشی از فشار سیال و تنش‌های برشی دیواره می‌توانند موجب تغییر شکل سازه‌ای و ایجاد تنش‌های شدید در پروب شوند.

      پاسخ
  2. در محیط ANSYS Workbench، سیستم Static Structural چگونه به سیستم Fluid Flow (CFX) متصل می‌شود و چه داده‌هایی منتقل می‌گردد؟

    پاسخ
    • سیستم Static Structural به سلول Solution از سیستم Fluid Flow (CFX) متصل می‌شود تا هندسه مشترک و داده‌های حل سیال منتقل شوند. پس از فراخوانی مدل در محیط Mechanical، دامنه سیال سرکوب (Suppress) می‌شود تا تنها هندسه جامد پروب برای تحلیل سازه‌ای باقی بماند.

      پاسخ
  3. شرایط مرزی سازه‌ای اعمال‌شده بر پروب در این آموزش شامل چه مواردی است و بارهای وارد از CFX چه چیزهایی را در بر می‌گیرد؟

    پاسخ
    • شرایط مرزی شامل تکیه‌گاه بدون اصطکاک (Frictionless Support) روی سطوح تقارن و تکیه‌گاه گیردار (Fixed Support) در سطح بالایی پروب است. بارهای وارد از CFX نیز شامل توزیع فشار استاتیکی و تنش برشی بر روی تمامی ۷ سطح خارجی پروب می‌شود.

      پاسخ
  4. نتایج تحلیل سازه‌ای چه چیزی را نشان می‌دهد و چگونه صحت فرض کوپلینگ یک‌طرفه را تأیید می‌کند؟

    پاسخ
    • نتایج نشان می‌دهد که حداکثر تغییر شکل ایجادشده در پروب فوق‌العاده اندک و در مقیاس ۱۰ به توان منفی ۸ متر است. این تغییر شکل بسیار کوچک، صحت فرضیه کوپلینگ یک‌طرفه (1-Way FSI) را کاملاً تأیید می‌کند؛ زیرا تغییر شکل‌های ناچیز سازه، میدان جریان سیال را دستخوش تغییر نمی‌کنند و نیازی به حل پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر دوطرفه نیست.

      پاسخ

ارسال نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *